1. BÖLÜM: Kısa Tarihçe

Haziran 1943'te, ABD ordusu envanterindeki M4 tankları yeniden dizayn edilmişlerdir. M4A3 dışındaki modellerin 75 mm'lik toplarla donatılmasından vazgeçilmiştir. 75 mm'lik topun HE (high explosive) mühimmatının yeteneğinin fazla olmasından dolayı, bir kısım M4A3'ün bu topla üretilmesinin devamına karar verilmesine karşılık, büyük miktarda M4'ün 76 mmlik M1A1 topu ile donatılmaları planlanmıştır.75 mm'lik topa sahip son M4A3'ler Aralık 1943'te fabrikadan çıkmışlardır. M4A1(76)W ise cephedeki birliklere ulaşan ilk 76 mm'lik topa sahip M4 modeli olmuştur.
1942 ve 1943 yılları boyunca hem savaş deneyimi ve hem de test aşamaları sayesinde M4 modellerinin ihtiyacı olan değişiklikler belirlenmiştir. Bu değişikliklerin standart üretime uygulanması amacı ile M4'ün yeniden dizayn edilmesine karar verilmiştir. Yeni üretilecek olan M4lerin namlu çıkış hızı yavaş olan 75mmlik M3 topu yerine 76 mm'lik top ile donatılması kabul edilmiştir. 76 mmlik topun sığacağı yeni bir taret dizayn edilmiş ve eski tarette bulunan iki kapaklı komutan kupolası, tek kapaklı ve periskoplu yeni model kupola ile değiştirilmiştir. Mühimmatın korunması ve içerde çıkması muhtemel yangınların engellenmesine karşı "Islak Depolama" (wet storage) standart hale getirilmiştir.Top zırhının ve ön zırhın kalınlığı arttırılmış ve motora yapılan takviyelerle yeni dizayn tankların hızları ve manevra kabiliyetleri arttırılmıştır. Yeni model M4A1(76)W, Panzer IV Alman tanklarının tümünden daha üstün bir performansa sahip olmasına karşılık, Panther modelleri ile karşılaşmalar ABD tank teknolojisinin halen Alman teknolojisinin gerisinde olduğunubir kez daha göstermiştir.

76 mm'lik Top
M4A1(76)W'nin ana silahı M1A1,M1A1C ve M2 diye sınıflandırılan 76 mm'lik toptur. M1A1 erken model olup, alev gizleyiciye (muzzle brake) sahip değildir. Alev gizleyicinin monte edilmesi geri tepmeyi ve namlu basıncı ile oluşan basıncı yanlara vererek toz kalkışını azaltmıştır. Mühimmata yapılan eklemeler ve alev gizleyici namludan çıkan dumanı azalttığından hedef görüşü artmıştır. M1A1C ve M1A2 modeli topları alev gizleyiciye uygun olarak dizayn edilmişlerdir ve daha yeni model olan M1A2'de namlu yivleri sıklaştırıldığından daha üstün namlu çıkış hızı ve hedef vuruş kabiliyeti sağlanmış, bu da topun zırh delici özelliğini az da olsa geliştirmiştir.
Tankın ikincil silahları iki adet 0.30mm'lik ve bir adet de 0.50 mmlik makineli tüfeklerdir. 0.30 mm'lik makineli tüfeklerden biri ön kısımda ve diğeri de topun yanında bulunmaktadır. 0.50 mm'lik makineli tüfek ise komutan kupolasının yanında bulunmakta ve hava savunma işlevi için kullanılmaktadır.

Zırh Delme Performansı
76 mm'lik top, Sherman M4A1'e 1944-1945'te Almanya'nın envanterinde bulunan tankların önemli bir kısmının zırhlarını delebilme yeteneği sağlamıştır. Bu top Pz IV'ün tüm farklı modellerinin zırhlarını 1500 metrenin üzerindeki mesafelerde delebilme yeteneğine sahip olmakla birlikte, APC 61 ve AP 79 mühimmatı ile de Tiger'ların zırhlarını 800 metre civarındaki mesafelerde delebilmekteydi. M93 APCR-T mühimmatının geliştirilmesi ile bu topun yeteneği daha da artmış ve penetre yeteneği ile menzili de gelişmiştir.Bu mühimmat Ağustos 1944'ten itibaren Tank Destroyer (Tank Avcısı) birliklerine dağıtılmaya başlanmıştır. Sherman'lar ile donatılmış olan tankçı birlikleri bu mühimmata sahip olmadıklarından dolayı, bu değerli mühimmatın bir kısmını Tank Avcısı birliklerin mürettebatları ya da depo birlikleri ile değişerek ya da pazarlık ederek (satın alarak) kendi envanterlerine katmaya çalışmışlardır. İlerleyen aylarda bu mühimmat genele yayılmış ve her tank mürettebatı, ağır alman tankları ile karşılaşılması durumunda kullanılmak üzere, bu mühimmattan birkaç tane el altında bulundurmaya dikkat etmişlerdir.
76 mm'lik top, 75 mm'lik toptan daha başarılı bir anti-tank silahı olmasına karşılık, Avrupa cephesinde karşılaşılan yeni ağır Alman tanklarının zırhlarına karşı etkisizdi. Tiger II ve Jagdtiger gibi bu yeni ağır Alman tanklarının kalın ve iyi eğimli zırhları M93 gibi mühimmatlara karşı bile dayanıklıydı. Tiger II ve Jagdtiger'dan daha fazla sayıda karşılaşılan diğer yeni Alman tankı ise Panzer V Panther tankıydı. 76 mm'lik top, M93 mühimmatı ile bile, Panther'in ön taret zırhını delmekte yetersizdi, diğer yandan Panther'in daha zayıf zırhlı olan ön ve yan taraflarına karşı her mesafeden yapılan atışların her tür mühimmat ile başarı şansı mevcuttu. Pantherin ön zırhı APC61 ve AP79 mühimmatlarını 400-300 metrenin üzerindeki atışlarda durdurma yetisine sahipti. Yan ve arka kısımlar ise 2500 metre ve üzerine kadar yapılan atışlarda delinebiliyordu. M 93 mühimmatı ise Pantherin taret önü zırhını 1500 metreden ve yan ve arka zırhını ise 2500 metre ve ötesinden yapılan atışlarda delme kabiliyetine sahipti. Diğer taraftan bu veriler Panther tanklarının zırhında kullanılan çeliğin kalitesi ile de bağlantılıydı. 800 metreden yapılan atışlarda zırhların başarılı bir şekilde delindiği ile ilgili raporlara karşın, bazı durumlarda M93 mühimmatının 100 metreden ancak etkili olabildiği ya da hiç etkili olamadığı durumlarla da karşılanabiliniyordu.

Cephane Yerleşimi - Islak Depolama (wet storage)
Daha önceki M4 modellerinden farklı olarak M4A1(76)W'de cephane depolanması ile ilgili büyük değişiklikler yapılmıştır. Islak Depolama adı altında yeni bir sistem geliştirilerek bütün M4 modellerine uygulanmıştır. Cephane depolanması yan kısımlardan taretin alt kısmındaki tabana taşınmıştır. Yeni depolar su ile doldurulmuş ve böylece isabet durumunda cephanenin ateş almasının suyun baskısı ile önleneceği hesaplanmıştır. Aynı sistem tarette bulunan kullanıma hazır cephane için de uygulanmıştır. Tabandaki cephane deposu ana şaftın iki tarafında iki bölüm olarak dizayn edilmiştir. Bir taraftaki yedi kısım 35 mermi ve diğer taraftaki 6 kısım da 30 mermi alacak şekilde düzenlenmiştir. Bu bölümler 34.5 galon su ile ve taretteki 6 mermilik hazır mermi deposu da 2.1 galon su ile doldurulmuştur. Daha önceden iç yangınlar nedeniyle verilen büyük kayıplar, yeni ıslak depolama sistemi ile büyük ölçüde engellenmiş ve bu sistem büyük bir başarıya ulaşmıştır.

Toplam Üretim
Ocak 1944'ten, Temmuz 1945'e kadar toplam 3426 adet m4A1(76)W üretilmiştir ve bu üretimin üçte birinden biraz fazlası İngiltere'ye verilmiştir. (ABD 2096, İngiltere 1330)

Savaş Deneyimi
Nisan1944'ün sonlarında M4A1(76)W modeli, İngiltere'de D-Day için hazırlanan ABD birliklerinin kullanımına hazır hale gelmiştir. Buna karşılık bu yeni model için personel eğitimine zaman olmadığı düşünüldüğünden, ABD birlikleri çıkartmaya eski model 75mm'lik toplarla donanmış M4A1 ve M4A3 tankları ile katılmışlardır. Normandiya arazisinde karşılaşılan ağır Alman tanklarına karşı 75 mm'lik topun etkisizliği nedeniyle ABD tank birlikleri büyük kayıplara uğramışlardır. Tank personelleri Tiger ve Panther gibi tanklara karşı 76 mm'lik topa sahip M4A1(76)W'yi talep etmeye başlamışlardır.
M4A1(76)W tankının final sunumu 12 Haziran 1944'te yapılmıştır. Generaller Geaorge Patton, Crow ve Oliver bu yeni tankı etraflıca incelemelerine karşın birliklerine kabul etmekte kararsız davranmışlardır. Gerçekte General Patton bu tankı savaşta denemek için ayrı bir tank birliği kurmayı düşünmüşse de, tank personellerinden gelen ve artık göz ardı edilemeyecek kadar büyüyen talepler böyle bir birliğin kurulmasına fırsat vermemiştir. Haziran 1944'ün sonuna değin 300 M4A1(76)W Normandiya'da savaşan birliklere ulaşmıştır. Bu döneme değin ABD tankçılarının uğradığı büyük kayıplar daha uygun savaş kapasitesine sahip bu tanka gösterilmiş olan ilginin azlığı dolayısı ile olduğu düşünülmektedir.
M4A1(76)W Normandiya'daki birliklere ulaşan ilk 76 mm'lik topa sahip tank modelidir. Büyük bir beklenti ile karşılanmasına rağmen, kısa zamanda az da olsa hayal kırıklığı yaratmıştır. Panther ve Tiger ile ilk karşılaşmalarında hala M4A1(76)W yetersiz zırhlı ve zayıf silahlı bulunmuştur. Buna karşılık bu tank eski model M4'lere oranla çok daha kapsamlı bir tank olduğundan değeri kısa sürede mürettebatlar ve komutanlar tarafından algılanmıştır. Avrupa cephesindeki bütün birlikler olabildiğince fazla bu tanktan talep etmeye başlamışlardır. İlk aşamada tank birliklerinin üçte ikisinin bu tank ile donatılmasına karar verilmiş ise de savaşın sonuna gelindiğinde Avrupa cephesindeki M4 tanklarının yarısı 76 mmlik modellerden oluşmaktaydı.
M4A1(76)W önceki M4 modellerine oranla tank tanka karşılaşmalarda çok daha iyi bir tank olduğunu kısa sürede kanıtladı. Cephedeki karşılaşmalarda M4A1(76)W bütün Pz III ve Pz IV modellerine üstün gelmekte ve daha ağır olan Panther'e karşı bile uygun bir şansa sahip olmaktaydı. Aşağıda ABD ordusunun 3. Zırhlı Tümenine bağlı Kane Görev Gücünün (Task Force Kane) Alman 2. SS Tank Alayı ile 24 Aralık 1944'te Bulge Savaşı sırasındaki karşılaşması sırasında geçen mücadele aktırılmaktadır. Bahsi geçen iki Sherman da 3. Zırhlı Tümenin çok memnun olduğu M4A1(76)W modelleridir. Bu anlatım George Winter'ın yazdığı "Freineux and Lamormenil" adlı kitaptan alınmıştır.

Taş duvarın arkasına park etmiş bulunan d-31'in taretinde ayakta durmaktayken, Jim Vance anlatıyor:
"Birden tankıma doğru koşan bir piyade gördüm. Tanka zıplayarak bana sol tarafımızdaki tepeden yaklaşan dört Alman tankının olduğunu söyledi. Hemen şoföre motoru çalıştırmasını söyledim ve tareti sola döndürerek Almanları görünür görünmez ateş altına almak için hazırlandım." Alman tankları tepenin karla kaplı eğimini geçip tepeye ulaştıkları anda Amerikalılar ateş açtılar ve bunun üzerine Eric Heller'in piyadeleri tankların üzerinden atlayarak yandaki hendeklerde siper aldılar. Ateş, kilisenin taş duvarının arkasında saklanmış olan Onbaşı Vance'in tankından gelmekteydi. Tarette ayakta durmakta olan Vance "Kısa sürede bana yanları dönük olan dört Alman tankının tepeden aşağı gelmekte olduklarını gördüm".

Tankın komutanı olan Teğmen Myers, o sırada subaylarla destek atışı konusunda yapılan toplantıda olduğundan, nişancı Onbaşı Vance tek başına hareket etmek zorundaydı. Vance'ın ilk atışı hedefi buldu ve Oberscharfuhrer Pippert'in tankı isabet alarak savaş dışı kaldı ve mürettebatı tankı terk etti.
Başarılı ilk atışının ardından Vince konumu korumaktadır: "Saldıran tanklardan ilkini vurduğumu görünce, nişangahtan ayrılıp diğerlerinin yerlerini belirledim. Hemen nişangahıma geri dönerek belirlediğim ikinci tanka ateş ettim. Atışımın isabeti ile bu tankın da alevler ve duman içinde kaldığını gördüm.". Tankının açık kumanda kulesinde Frieneux'ya yaklaşmakta olan Fritz Langanke, arkaya baktığında Pippet'in tankının isabet aldığını ve mürettebatın tankı terk ettiğini görmüştü, şimdi ise Untersturmfuhrer Kurt Seeger'in tankı alevler içindeydi. Panther'in zırhının en kalın olduğu noktalardan biri olan ön kısmından isabet almış olmasına karşın savaş dışı kalan tank ile ilgili olarak Seeger'in nişancısı Fritz Notte'nin hatırladığı üzere " Panther'in ön kısmının alt eğimine isabet almıştık, arazinin eğimi yüzünden zayıf noktamızı düşmanın görüşüne açmıştık". Vance'ın mermisi de gerçekten tam bu noktaya isabet etmişti. Langanke, Seeger'ın tanktan atladığını gördü ama gerçekte onu taretten dışarı iten Notte'nin kendisi idi. Pippert ve Seeger'ın pantherlerini imha eden Vance bu sefer de Kirchner'ın tankına ateş etmek için nişangahına geri döndü ama tam tetiğe basacağı sırada Alman tankının vurulduğunu gördü. "Dördüncü tankı bulmak için yukarı çıktığımda onu göremedim. Tersine o benim tankımı ya da ateşin geldiği yeri fark etmişti. Dördüncü Alman tankı bana ateş etti ve ön sağ tarafımdaki duvarı vurdu ama bize isabet sağlayamadı. Bu tankın yerini belirleyemediğimden şoföre kilisenin gerisine ve ateş hattının dışına çıkmasını için bağırdım.".

… Langanke'nin nişancısı ateş etmeye devam etti, hedefi bu sefer taş bir duvarın arkasına mevzilenmiş olan Çavuş Reece Graham'ın tankıydı. Graham'ın açıkça hatırladığı üzere "Panzerin topundan çıkan bir alev gördüm, mermi evin yanındaki ufak yapıya isabet ederek yıkıntı parçalarının etrafa saçılmasına neden oldu. Panzerin ikinci atışı da ıskalayarak aynı yere isabet etti. Graham'ın nişancısı da iki ya da üç karşı atış yapmasına karşın, ters ivme de olan Alman tankına isabet sağlayamadı…"
"Birden vadinin sağ tarafına baktığımda, 2000 yarda kadar uzakta olan başka bir alman tankının namlusundan çıkan alevi gördüm. Hemen nişancıya "Sağ ön! Sağ ön! Menzil 2000, ateş!" emrini verdim. Merminin izinden kısa düştüğünü fark edince "Yukarı 2, ateş!" diye düzelttim. İkinci mermi Pantherin direkt arka kısmına isabet etti ve tank yanmaya başladı. İsabeti dürbünümle seyrederken, şaşkınlıkla bir başka tankın, yanmakta olan tankın solundan ilerlediğini fark ettim. Nişancıya "Sol! Yukarı 2, ateş!" emrini verdim. Mermi direkt arkasına isabet etti."

2. SS Panzer Alayının bu yol üzerindeki ilerleyişi Vance ve Graham'ın Shermanları tarafından durdurulmuştur.
2 M4A1(76)W mevzilerini koruyarak, kendilerinden çok daha üstün bir düşman gücünün Freineux kasabasına ilerlemesini engellemişlerdir. Çarpışmanın sonucunda 8 Panther ve 8 Sherman savaş dışı kalmış ya da imha olmuştur.

Yukarıda bahsi geçen çarpışma M4A1(76)W'nin fazlaca önemsenen Panther tankına karşı ne kadar etkili olabileceğini göstermektedir. Açık arazilerde uzun mesafeli karşılaşmalarda Sherman açık bir dezavantaja sahip olmasına rağmen, menziller kısaldığında şanslar eşitlenmektedir.

1. Ordu 3. Zırhlı Tümen'e ait bir M4A3(76)W, Korbach yakınları Almanya, 30 Mart 1945

ABD tank personelleri kısa süre içinde ağır Alman tankları ile mücadele için yeni taktikler geliştirdiler. Pantherin zayıf yanlarına saldırmak için kanatlardan yapılan manevralar bu taktiklerin en başında geliyordu. ABD tankçıları aynı zamanda Pantherin ön zırh avantajına karşı, kendi ön zırhlarını geliştirmek için ön kısımlarına ek zırhlar eklediler. Tank personelleri M4A1(76)W'nun ön kısmına iki kat 1 inçlik plakaları kaynakladılar. Bu uygulama özellikle 3. Zırhlı Tümenin tüm M4A1(76)W'larına uygulanmıştır. M4A1'in yuvarlak hatları bu plakaların kaynaklanması için sorun yarattığından plakalar köşelerden çıkıntılarla zırha kaynaklanarak eklenmişlerdir.